آینده میگو
مقدمه:
در تجارت آبزیان میگو یکی از با ارزش ترین و عمده ترین محصولات دریایی بشمار میرود . بطوریکه نه تنها برای تولید کنندگان در درجه نخست اهمیت قرار دارد بلکه برای عمل آوران ، بازرگانان ، توزیع کنندگان ، خرده فروشان ، رستوران داران ومصرف کنندگان نیز حایز اهیمت است . میگو در مصرف جهانی دارای اهمیت بوده و مصرف کنندگان ازخورد ن میگو ها ی پرورشی و دریایی لذت میبرند عمده میگو ی تولید شده در آسیا به بازارهای مصرف جهانی عرضه میشود و این موضوع می تواند پشتوانه محکمی برای صنعت پرور ش میگو درآسیا و امریکای جنوبی و مرکزی باشد . وسیله معاش و اشتغال میلیونها واحدهای کوچک فراهم شده است
میگو بطور عمده در آسیا تولید میشود و کشور چین به تنهایی یکی از بزرگترین تولید کننده و صادر کننده در این بخش محسوب میشود . اگرچه حجم تولید میگو رو به افزایش است ولی از نظر قیمت با کاهش مواحه می باشد. نوسانات حجم تولید سالیانه همراه با بازتاب های تغییرات قیمت موجب توسانات در بازار عرضه و تقاضا شده است .
از طرف دیگر کیفیت و ایمنی تولید نیز در این موضوع نقش عمده ایفا می نماید . و نیازمندی و مقبولیت کشورهای وارد کننده نیز باید مورد توجه قرار گیرد . در این خصوص نه تنها به بازار کشورهای وارد کننده عمده از قبیل امریکا و اتحادیه اروپا بلکه باید به بازارهای منطقه ای و محلی نیز توجه کافی شود . از چالش های مهم در این بخش در ارتباط با تضمین عدم باقیمانده ها ی آتنی بیوتیکی و مواد شیمایی در میگو است . تولید کنندگان در جهت مقابله با این چالش بهبود عملی اصلاح تولید و پایدار ی و سازگاری تولید با محیط زیست مد نظر قرار داده و موفقیت هایی نیز بدست آورده اند . و گواهینامه ها ی مربوطه را در این زمینه اخذ می نمایند .
از دیگر پی آمدها باید به موضوع تغیر در تولیداز گونه ای به گونه دیگر اشاره نمود که اساس آن تفاوت درقیمت و مقاوم به برخی از بیماری ها در گونه های مختلف است .
قانون آنتی دامپینگ وممنوعیت واردات میگو و فرآورده های مربوطه که روش صید آنها موجب صدمه دیدن گونه های لاک پشت می گردند، از جمله مشکلات دیگری است که بر سر راه بازار میگو وجودارد
خلاصه وضعیت کنونی پرورش میگو بشرح زیر است:
افزایش تولید طی سه دهه سالهای 80 19، 1990 و 2000
کاهش قیمت فروش برای تولید کنندگان
افزایش هزینه های غذا ، انرژی و منابع مالی
جایگزینی گونه monodon با vannamei
بیماری های جدید و تاکید بر پیشگیری
کاهش قیمت توام با مشکلات دسترسی به بازار و اعمال قانون آنتی دامپینگ
کیفیت و نگرانی های ایمنی ناشی از باقیمانده های شیمیایی و آنتی بیوتیکی
بهبود فن آور ی تولید و بهره وری
تطابق تولید با مدیریت مناسب پرورش و اخذ گواهینامه های پرورش زیستی و اکولوژیکی و ارگانیک و سازگار با مجیط زیست و قابلیت ردیابی
جستجو برای بازارهای جدید منطقه ای و داخلی
نمودارروند تولید میگوی پرورشی در آسیا طی سالهای 1985 تا 2008
افزایش تولید در سال 2000
مقایسه تولید جهانی میگو بر حسب گونه طی سالهای1990 تا 2008
میانگین قیمت عمده فروشی برای میگو وارداتی به ایالات متحده آمریکا 2008-2000
از عوامل اصلی که موجب افزایش هزینه های تولید میگوی پرورشی میشوند به موارد زیر می توان اشاره نمود :
ü افزایش قیمت انرژی از سال 2007 به بعد
ü افزایش قیمت مواداولیه غذای میگو از قبیل پودر و روغن ماهی و غلات
ü افزایش هزینه تامین منابع مالی و اسناد اعتباری
ü نوسانات نرخ ارز و دلار
ü کاهش تقاضا
تجارت میگو
مسائل در حال ظهور
تمرکز بر بازارهای منطقه ای قوی و محلی
چالش های جدیدی برای تولیدکنندگان
مشکلات و محدودیت در صدور گواهینامه برای واحدهای خرد :
آیا راهی برای کمک به واحد های کوچک در زنجیره بازار مدرن و تجارت وجود دارد؟
- فراهم کردن گواهینامه های گروهی بجای انفرادی
- اقتصادی کردن تولید از طریق بازاریابی و خرید فله ای
- تسهیل در ارتباطات و گسترش آن
- تسهیل در مدیریت بهتر مزارع
- تسهیل در سازماندهی بازار
- هدایت مزرعه داران خرد به سمت خدمات و سیاست ها حمایتی دولتی
o دسترسی به بازارها و نمایشگاههای داخلی
نگاهی به آینده
v پیش بینی میشود تا سال 2030 به 40 میلیون تن محصولات شیلاتی نیاز باشد
o نقش میگو در این میان قابل اهمیت است
o تداوم بازرگانی محصولات دریایی بعنوان یکی از کالاهای قابل داد وستد وجود خواهد داشت
o تولید کنندگان عمده مربوط به کشورهای آسیایی ، امریکای جنوبی و مرکزی و افریقا می باشد
v طی سال های 2010 تا 2030 اتفاق خواهد افتاد .
o توسعه استفاده از میگو های مولد عاری از بیماری خاص
o پیشگیری از بیماریها
o بهره وری بالاتر
o کاهش هزینه ها
o اما همچنان قیمت پایین
o توسعه بازار
o ولی نیاز به نوآوری های تکنولوژیک از طریق تحقیق و توسعه وجود دارد
o سهم پایین تر تولید میگو نسبت به معاملات امروزدر بازار جهانی و بیشتر برای مصرف داخلی کشورها تولید میشود
o تمرکز بیشتر بروی افزایش بهره وری و کاهش هزینه
o ساختار صنعت : باقیماندن واحدهای خرد در کنار مزارع بزرگ با بهبود شرایط مدیریتی
o تمرکز بر روی مسایل جدید زیست محیطی (گرمایش جهانی )
o مسائل اجتماعی و مشارکت سرمایه گذاران در توسعه صنعت
نتیجه گیری :
v میگو همچنان یکی از کالاهای داری اهیمت در بازرگانی است
v تمرکز قوی تر به بازار و توسعه تولید در مقایسه با وضعیت جاری و با توجه به اینکه همپای میگو ی پرورشی میگوی صید شده از طبیعت نیز به بازار عرضه میشود
v تنوع بخشی بازار میگو ی پرورشی در جهت هماهنگ ساز ی قیمت ها با توجه به اینکه میگوی صید شده از دریا بیشتر مورد هدف بازارها می باشد
v اصلاح و بهبود رقابت در مزارع خرد از طریق ساماندهی واحدهای کوچک بهره وری جدیدو بیشتر از طریق موارد زیر قابل حصول است :
o پژوهش در پیشگیری از بیماری و بهبود وضعیت غذا
o توسعه استفاده از میگو های مولد عاری از بیماری خاص SPF))
o شیوه های مدیریت بهتر و صدور گواهینامه
v پایداری حفظ کیفیت و ایمنی بستگی به موارد زیر دارد:
o اعمال شیوه های مدیریت بهتر
o صدور گواهینامه
o قابلیت ردیابی الزامی و اجباری برای مقاصد تجاری
v نگرانی های زیست محیطی و گرم شدن جهانی
v تاثیرات اجتماعی و سرمایه گذاران
علی کریمی
منبع :
The FUTURE OF SHRIMP
AUDUN LEM, FAO
FAO-MOA-INFOFISH SHRIMP CONFERENCE
GUANGZHOU 6-7 NOVEMBER 2008
اشاره :
مقدمه :
میگوی وانامی بومی آبهای دریای مکزیک، امریکای مرکزی و جنوبی و جنوب کشور پرو است . در فواصل سالهای 1970 تا 1980 از مکزیک و پرو به سواحل امریکای لاتین راه یافت و به شمال غربی سواحل امریکا و هاوایی منتقل شد و انتشار آن از سواحل شرقی اتلانتیک تا کارولینای شمالی و تگزاس و سرتاسر شمال مکزیک، نیکاراگوئه و برزیل گسترش یافت بطوریکه اکثر کشورها ی این منطقه در حال پرورش میگوی وانامی می باشند. و به تبع آن در آسیای جنوب شرقی و کشورهایی همچون چین، تایوان، تایلند، فیلیپین و مالزی این گونه پرورش داده می شود.
به دلیل مزیت های این گونه در مقایسه با سایر گونه ها ی پرورشی از جمله سرعت ر شد ، تحمل دامنه وسیعی از تغییرات دما و شوری، ضریب بازماندگی و راندمان تولید بالا در مراحل لاروی و دوره پرورش رژیم پروتئینی کمتر، امکان تولید مولدهای مقاوم به بیماری خاص و عاری از بیماری وکاهش هزینه تولید و بازار مصرف شناخته شده این گونه قابلیت خود را به عنوان جایگزین میگوهای پرورشی کم بازده و مستعد به بیماری بخوبی نشان داده است .
مقایسه معایب و مزایای گونه های ایندیکوس و وانامی:
جدول-1- مقایسه مزایای گونه های اندیکوس و وانامی
میگوی اندیکوس | میگوی وانامی |
بومی بودن گونه میگو | رشد سریع دارد |
میگوی مولد طبیعی در فصول مناسب در دسترس می باشد | در طی 150-120 روز به سایز 50-40 جهت فروش می رسد |
تکنولوژی تکثیر وتولید در طی چندین سال بدست امده است | میگوهای مولد سالم وعاری ازبیماری( SPFو SPR )موجود است |
گونه مقاومی برای شرایط اقلیمی ایران می باشد | تحمل شرایط اقلیمی مختلف (شوری بالا یا پایین ودمای بالا وپایین). |
تولید فقط در ایران انجام میشود | امکان افزایش تولید در مزرعه |
جدول- 2 - مقایسه معایب گونه های اندیکوس و وانامی
میگوی اندیکوس | میگوی وانامی |
رشد این گونه کند است | گونه ای است وارداتی وبعضا واردات آن با مشکل مواجه می شود |
F.C.R آن بالاست | در مورد فروش ،قیمت تمام شده و میزان تولید با کشورهایی مثل چین ،تایلند،ویتنام وکشورهای آمریکای لاتین رقابت داریم |
بعد از 150-120 روز به سایز 60-50 می رسد | چون از کشور خارجی می آید ممکن است حاوی ویروس های ناشناخته ای باشد |
مولد اصلاح ژنتیکی آن در دسترس نیست | درشرایط بد اقلیمی ممکن است دچار loose shell و soft shell شود |
تولید آن اقتصادی نیست | قیمت فروش از اندیکوس پایین تر است |
جای پای وانامی در هرمزگان باز می شود
در استان هرمزگان میگوی ایندیکوس با حداکثر متوسط رشد 12 تا 14 گرم و راندمان تولید کمتر از 2 تن در هکتار در غیاب غذای استاندارد و مدیریت نه چندان مناسب در صد بالایی از پرورش دهندگان استان و کمبود لارو در سالجاری به دلیل عدم برنامه ریزی تولید نتوانست قابلیت های خود را در مقابل گونه وانامی با میانگین وزنی 20 گرم در یک دوره 4 ماهه و راندمان تولید نزدیک به 3 تن نشان دهد و این فرصت را از ایندیکوس گرفت تا طی سالجاری گونه وانامی بالای 27 در صد از سطح زیر کشت را از آن خود نماید . بدون شک نتایج مطلوب پرورش این دوره ، پرونده پرورش گونه سفید هندی را که مبدا پیداش و گسترش آن هرمزگان بود برای همیشه در ایران مختومه خواهد نمود . و نام هرمزگان به عنوان اولین و آخرین پرورش دهنده گونه سفید هندی در تاریخ پرورش میگو ی ایران ثبت خواهد شد .
در طی سالجاری نزدیک به 26.5 میلیون قطعه بچه میگو ی گونه وانامی در سطح 169 هکتار از مزارع میگوی استان ذخیره سازی شده که از سه منبع شامل لارو تولیدی استان بوشهر و بچه میگوی تولیدی حاصل از مولدین وارداتی از هاوایی و مولدین پرورشی استان گلستان تامین گردید
پرورش میگو در هرمزگان
در این منطقه وبا توجه به شوری بالا و شرایط محیطی ، بعد از ا نجام آزمایشی پرورش گونه های ببری سبز و موزی که بنابر دلایل خاص خود از چرخه پرورش میگو حذف گردید . پس از آنکه در سالهای اولیه شکل گیری پرورش میگو در ایران بطور اتفاقی کارشناسان مرکز توسعه آبزیان کلاهی در استخرهای پرورشی خود با میگوی سریع الرشد نسبت به گونه موزی برخوردند موجب تحولی گردید که گونه پرورشی ایران رقم بخورد و گونه سفید هندی بطور وسیع و تجاری در کشور پرورش داده شود . و گونه ایندیکوس برای پرورش انتخاب شو د .
گونه ایندیکوس در شرایط اپتیمم بین 22-21 گرم طی 140-130 روز رشد می کند ولی معمولا در استان هرمزگان در طی این چند سال رشد این گونه بین 16--12 گرم در 150-120 روز بوده است . جهت بهبود وضعیت اقتصادی مزرعه افزایش تولید در هکتار و افزایش سایز میگو اجتناب ناپذیر می باشد. گونه ایندیکوس در زمینه رشد وتراکم پذیری محدودیت دارد. بنابراین جهت رفع این مشکل در گونه ایندیکوس نیاز به مولد سازی و پرورش مولد های با ژنتیک مناسب و عاری از بیماری می باشد که کار مشکلی است که با توجه به افزایش هزینه های تولید وکاهش قیمت جهانی میگو به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نمی باشد. بنابراین به نظر می رسد روشهایی به کار گرفته شود که تولید میگو اقتصادی شود . جهت تولید اقتصادی بایستی سایز و تولید در هکتار افزایش یابدبرای رسیدن به این هدف لازم است به نکات ذیل توجه شود.
1- رعایت تقویم زمانی تولید و انتخاب بهترین زمان برای پرورش میگو مد نظر قرار گیرد. تا در شرایط گرمای شدید (تیرماه) تراکم زیادی از میگو در استخرها وجود نداشته باشد بنابراین به نظر می رسد از 15 اسفند تا آخر خرداد و اوایل مرداد تا اواخر آبان می تواند زمان مناسبی برای پرورش باشد . و بمنظور اقتصادی نمودن پرورش میگو پرورش دو دوره در سال گزینه مناسبی است .
2-گونه هایی برای پرورش انتخاب شوند که دارای رشد سریع و تراکم پذیر باشند.که گونه وانامی می تواند در این زمینه انتخاب خوبی باشد.
3- با توجه به شرایط آب وهوایی منطقه برنامه دو کراپ تولید می تواند در دستور کار قرار گیرد.
4- مدیریت مناسب آب همراه با نگه داشتن شرایط مناسب در کف استخر و پارامترهای آب برای میگو لازم است.
5- انتخاب غذای با کیفیت مناسب جهت رشد سریع میگو و کاهش مقدار ضریب غذایی
6- انتخاب بچه میگوی با کیفیت مناسب (ترجیحا SPF ) از مراکز تکثیردارای شرایط مناسب همراه با بسته بندی وحمل ونقل مناسب.
7- مدیریت بهداشت و بیماری مناسب در استخرها جهت جلوگیری از هر گونه تلفات ناشی از بیماری .8- عملیات آزمایشگاهی شامل آنالیز خاک،آب، سلامت میگوو ثبت پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب آزمایشهای میکروبیولوژی وشمارش پلانکتونی به صورت منظم و با برنامه انجام شود.
9- مدیریت نیروی انسانی و بکارگیری نیروی انسانی آموزش دیده و با انگیزه
فاکتور اصلی و مهم که در استان هرمزگان باید مورد توجه قرار گیرد زدودن تفکر استفاده از غذای دستی است که در صورت ادامه ، میگوی وانامی نیز به سرنوشت ایندیکوس دچار شده و از بازدهی مطلوب دور می ماند . کاهش ضریب تبدیل غذایی ، افزایش وزن و راندمان تولید و کوتاه شدن زمان پرورش از فاکتورهایی است که میتواند پرورش دهندگان را مجددا" به استفاده از غذا ی استاندارد آشتی دهد .
جدول – 3- مقایسه عوامل موثر در تولید بین ایندیکوس ووانامی
شرح | ایندیکوس | وانامی |
دوره پرورش | 130 الی 150 روز | 120 تا 130 روز |
سایز | ماکزیمم سایز بین 18-15 گرم | به راحتی به وزن 20 تا 25 گرم می رسد |
تراکم | 20 تا 25 قطعه در متر مربع بدون هواده | 18 الی 20 قطعه در متر مربع بدون هواده |
تولید در هکتار | حداکثرتولید 2000 الی 3000 کیلو در هکتار بدون هواده | حداکثر تولید 2500 الی 4000 کیلو در هکتار بدون هواده |
حداکثر تولید در هکتار با هوادهی | 3000 تا 7000 کیلو در هکتار | 5000 الی 10000 کیلو در هکتار |
F.C.R | 1.3 تا 1.8 | 1.2 تا1.5 |
کیفیت غذا و مقدار پروتئین مورد نیاز | بین %42تا%38 پروتئین مورد نیاز آنهم پروتئین حیوانی | بین %35تا%38 پروتئین مورد نیاز آنهم پروتئین گیاهی ومقدار کمی پروتئین حیوانی |
جدول – 4- برنامه تولید دو کراپ با گونه وانامی
کراپ اول دوره زمستان وبهار (اسفند،فروردین،اردیبهشت وخرداد))برای وانامی بدون هواده | |||
کراپ دوم دوره تابستان (مرداد،شهریور،مهر وآبان)برای وانامی بدون هواده | |||
کراپ اول | کراپ دوم | ||
1 | تراکم ذخیره سازی | 15 قطعه در هر متر مربع | 17 قطعه در هر متر مربع |
2 | بازماندگی | %75 | %75 |
3 | میانگین وزنی برداشت | 20گرم | 20گرم |
4 | دوره پرورش | 120-100 | 120-100 |
5 | F.C.R | 1.2 | 1.2 |
6 | تولید در هکتار | 2250 | 2550 |
7 | غذای مصرفی در هکتار | Kg 2700 | 3060 |
جمع تولید دو کراپ در هکتار(کیلو) | 5760 |
کلام آخر
با توجه به آنچه که شرح آن در این نوشته آمد و بر حسب قراین و شواهد کشت گونه وانامی در سال بعد شتاب بیشتری خواهد گرفت . هم اکنون تلاش هایی در حال انجام است تا برخی از پرورش دهندگان پر توان با برنامه ریزی قبلی توافقاتی را با مراکز تکثیر و وارد کنندگان غذا به انجام رسانند . همانگونه که در جدول 4 آمده است امکان تولید دو دوره به شرط آنکه پرورش دهندگان از قبل با مراکز تکثیر اقدام به عقد قرار داد نمایند و از پانزده اسفند و در یک فرصت زمانی کوتاه ذخیره سازی را آغاز نمایند و همچنین حداقل ده روز قبل از ذخیره سازی بخش اول غذای سفارشی به محل مزرعه حمل شود دور از انتظار نخواهد بود . استفاده از غذای مزرعه ساخت با توجیه کاهش هزینه برای گونه وانامی عملی نیست در صورت تکرار این عمل ، میگوی پاسفید غربی نیز به سرنوشتی دچار خواهد شد که سفید هندی شد .
با اجازه ی :
B.K.Sahu گزارش ها و مقالات ارایه شده درشرکت کشت وصنعت خلیج نایبند و سایت میگوی هنگام واقع در استان هرمزگان
میگلی نژاد، ابراهیم ، بازبینی پرورش میگو در ایران
وب سایت پژوهشکده میگو ی کشور